6 วิธีเลือกวีลแชร์ผู้สูงอายุ ใช้งานอุ่นใจทุกสถานการณ์

สาระสำคัญ
วีลแชร์ผู้สูงอายุ เป็นอุปกรณ์ช่วยเคลื่อนไหวที่สำคัญ ลดความเสี่ยงการหกล้ม เพิ่มความปลอดภัย และช่วยให้ผู้สูงอายุใช้ชีวิตประจำวันได้สะดวกขึ้น โดยวิธีเลือกวีลแชร์ที่เหมาะสมควรเริ่มจากการประเมินสภาพร่างกายและระดับการช่วยเหลือตัวเองของผู้ใช้งาน เลือกประเภทวีลแชร์ให้เหมาะกับการใช้งานจริง ตรวจสอบขนาดเบาะและที่พักเท้าให้พอดีกับสรีระ รวมถึงพิจารณาระบบความปลอดภัย วัสดุโครงสร้าง น้ำหนัก และความสะดวกในการพับเก็บ นอกจากนี้ การดูแลรักษาและตรวจเช็กสภาพวีลแชร์อย่างสม่ำเสมอยังช่วยยืดอายุการใช้งานและลดความเสี่ยงอุบัติเหตุได้ หากเลือกและดูแลอย่างถูกต้อง วีลแชร์จะเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตทั้งผู้สูงอายุและผู้ดูแลได้ในระยะยาว

Table of Content

• วีลแชร์ผู้สูงอายุคืออะไร และมีบทบาทต่อคุณภาพชีวิตอย่างไร ?
  • บทบาทของวีลแชร์ผู้สูงอายุ
• ประเภทของวีลแชร์ผู้สูงอายุที่ควรรู้จัก
  • วีลแชร์แบบเข็น (ล้อเล็ก)
  • วีลแชร์ล้อใหญ่ ปั่นเองได้
  • วีลแชร์ไฟฟ้า
  • วีลแชร์ปรับเอน
  • วีลแชร์สุขภัณฑ์
• 6 วิธีเลือกวีลแชร์ผู้สูงอายุให้เหมาะกับการใช้งาน
  • 1. ประเมินสภาพร่างกายของผู้สูงอายุอย่างละเอียด
  • 2. เลือกขนาดที่เหมาะสม
  • 3. ตรวจสอบระบบความปลอดภัย
  • 4. วัสดุแข็งแรง ทนทาน น้ำหนักพอเหมาะ
  • 5. พับเก็บได้ เคลื่อนย้ายสะดวก
  • 6. ได้มาตรฐานเครื่องมือแพทย์ในประเทศไทย
• วิธีดูแลวีลแชร์ให้ใช้งานปลอดภัยระยะยาว
• สัญญาณเตือนที่ควรเปลี่ยนหรือซ่อมวีลแชร์
• คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวิธีเลือกและการใช้งานวีลแชร์ผู้สูงอายุ (FAQs)
  • Q : ผู้สูงอายุควรเริ่มใช้วีลแชร์เมื่อไร ?
  • Q : วีลแชร์ผู้สูงอายุราคาประมาณเท่าไร ?
  • Q : วีลแชร์ผู้สูงอายุสามารถใช้ภายนอกบ้านได้หรือไม่ ?
  • Q : ควรทดลองนั่งวีลแชร์ก่อนซื้อหรือไม่ ?

ผู้สูงอายุจำนวนมากมักประสบปัญหาการเคลื่อนไหวลดลง ไม่ว่าจะเกิดจากภาวะข้อเสื่อมตามวัย กล้ามเนื้ออ่อนแรง โรคหลอดเลือดสมอง หรือการผ่าตัดใหญ่ โดยการเดินที่ไม่มั่นคงคือตัวแปรสำคัญในการเพิ่มความเสี่ยงต่อการหกล้ม ซึ่งองค์การอนามัยโลก (World Health Organization: WHO) ระบุว่าการหกล้มเป็นหนึ่งในสาเหตุหลักของการบาดเจ็บรุนแรงในผู้สูงอายุทั่วโลก

วีลแชร์ผู้สูงอายุจึงไม่ได้เป็นเพียงอุปกรณ์ช่วยเคลื่อนที่ แต่เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยป้องกันอุบัติเหตุ ลดภาวะแทรกซ้อน และสร้างความมั่นใจให้ทั้งผู้ใช้งานและผู้ดูแล หากเลือกอย่างถูกต้องจะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตได้อย่างแท้จริง

วีลแชร์ผู้สูงอายุคืออะไร และมีบทบาทต่อคุณภาพชีวิตอย่างไร ?

วีลแชร์ผู้สูงอายุ หรือรถเข็นผู้สูงอายุ เป็นอุปกรณ์ช่วยการเคลื่อนไหว (Mobility Aid) ที่ออกแบบมาเพื่อรองรับผู้ที่เดินเองได้ยาก หรือไม่ได้เลย ตามแนวทางของ WHO เรื่อง Assistive Technology ระบุว่าอุปกรณ์ช่วยเคลื่อนไหวที่เหมาะสมสามารถช่วยให้ผู้สูงอายุคงความเป็นอิสระ ลดภาระครอบครัว และลดค่าใช้จ่ายทางสุขภาพในระยะยาว นอกจากนี้ วีลแชร์ยังเป็นอุปกรณ์อำนวยความสะดวกสำหรับผู้ที่เคลื่อนไหวไม่สะดวกกลุ่มอื่น ๆ ด้วย ไม่ว่าจะเป็นผู้ป่วย ผู้พิการ หรือหญิงตั้งครรภ์

บทบาทของวีลแชร์ผู้สูงอายุ

• ลดความเสี่ยงการหกล้ม
• ลดแรงกดทับบริเวณสะโพกและหลัง
• ช่วยให้ผู้สูงอายุออกจากบ้านได้สะดวกยิ่งขึ้น
• ลดอาการปวดจากการนั่งท่าที่ไม่เหมาะสม
• ลดภาระการพยุงตัวของผู้ดูแล

ประเภทของวีลแชร์ผู้สูงอายุที่ควรรู้จัก

ก่อนจะเลือกวีลแชร์ให้เหมาะกับผู้สูงอายุ สิ่งสำคัญคือคุณต้องเข้าใจประเภทของวีลแชร์ก่อน เพราะแต่ละประเภทออกแบบมาเพื่อการใช้งานที่ต่างกัน ดังนี้

วีลแชร์แบบเข็น (ล้อเล็ก)

เป็นวีลแชร์รุ่นที่พบได้ทั่วไป มักออกแบบให้มีล้อหลังขนาดเล็กเพื่อให้ผู้ดูแลเป็นผู้เข็นจากด้านหลัง ขนาดกะทัดรัด น้ำหนักเบา พับเก็บและเคลื่อนย้ายสะดวก ราคาประหยัด ดูแลรักษาง่าย และเหมาะกับการใช้งานในพื้นที่จำกัด แต่ผู้สูงอายุจะไม่สามารถปั่นล้อเพื่อเคลื่อนที่เองได้

วีลแชร์ล้อใหญ่ ปั่นเองได้

ออกแบบมาให้ผู้ใช้งานสามารถขับเคลื่อนตัวเองได้ โดยมีล้อหลังขนาดใหญ่พร้อมวงแหวนสำหรับใช้มือปั่น ช่วยเพิ่มความเป็นอิสระในการเคลื่อนไหว เหมาะสำหรับผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยที่ยังมีแรงแขนเพียงพอ สามารถใช้งานได้ทั้งในบ้านและนอกบ้าน

วีลแชร์ไฟฟ้า

อุปกรณ์ช่วยเคลื่อนไหวที่ใช้พลังงานจากแบตเตอรี่และควบคุมด้วยจอยสติกหรือแผงควบคุมไฟฟ้า ทำให้ผู้สูงอายุสามารถเคลื่อนที่เองได้โดยไม่ต้องใช้กำลังแขน ตอบโจทย์ผู้ที่ต้องใช้วีลแชร์เป็นระยะเวลานานในแต่ละวัน และต้องการเคลื่อนที่อย่างเป็นอิสระ แต่มีราคาสูงกว่าวีลแชร์ทั่วไป

วีลแชร์ปรับเอน

วีลแชร์ปรับเอนสามารถปรับมุมพนักพิงหลังหรือมุมของที่พักขา เพื่อรองรับการเปลี่ยนอิริยาบถของผู้ใช้งานได้ ช่วยกระจายน้ำหนักและลดแรงกดทับบริเวณสะโพกและหลังได้ดีแม้จะนั่งอยู่บนวีลแชร์เป็นเวลานาน ลดความเสี่ยงการเกิดแผลกดทับ ข้อจำกัดคือโครงสร้างมักมีขนาดใหญ่และน้ำหนักมาก ทำให้เคลื่อนย้ายไม่สะดวกเท่าวีลแชร์ทั่วไป

วีลแชร์สุขภัณฑ์

วีลแชร์สำหรับใช้ในบ้านเป็นหลัก ออกแบบให้มีช่องเปิดใต้เบาะและถังรองรับของเสีย ช่วยให้ผู้ป่วยทำกิจกรรมด้านสุขอนามัยได้ง่ายขึ้นโดยไม่ต้องเคลื่อนย้ายตัวไปห้องน้ำ ลดความเสี่ยงการเกิดอุบัติเหตุ เหมาะกับผู้สูงอายุที่ลุกยืนลำบากหรือผู้ป่วยที่ต้องดูแลอย่างใกล้ชิด

6 วิธีเลือกวีลแชร์ผู้สูงอายุให้เหมาะกับการใช้งาน

ข้อควรพิจารณาก่อนซื้อวีลแชร์ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับราคาหรือหน้าตาเท่านั้น แต่ตัดสินจากความพอดีกับร่างกายและความปลอดภัยระหว่างใช้งานจริง เพราะวีลแชร์เป็นอุปกรณ์ที่ผู้สูงอายุใช้ซ้ำทุกวัน หากเลือกไม่เหมาะ อาจทำให้ปวดหลัง ทรงตัวลำบาก เสี่ยงลื่นไถลหรือหกล้ม รวมถึงเพิ่มภาระผู้ดูแลโดยไม่จำเป็น

1. ประเมินสภาพร่างกายของผู้สูงอายุอย่างละเอียด

ดูว่าผู้สูงอายุสามารถช่วยเหลือตัวเองได้มากน้อยเพียงใด เช่น มีกำลังแขนพอจะปั่นล้อเองหรือไม่ นั่งทรงตัวได้นานแค่ไหน และต้องใช้วีลแชร์เป็นประจำหรือเฉพาะบางโอกาส หากยังมีกำลังแขนดี อาจเลือกวีลแชร์ล้อใหญ่ที่ปั่นเองได้ แต่ถ้าอ่อนแรงหรือมีผู้ดูแลคอยช่วยเข็น วีลแชร์ล้อเล็กหรือรุ่นที่นั่งสบายและพยุงลำตัวได้ดีกว่าจะเหมาะกว่า

นอกจากนี้ ยังต้องพิจารณาภาวะทางสุขภาพร่วมด้วย เช่น หลังค่อม ทรงตัวไม่ดี สะโพกเอียง กล้ามเนื้ออ่อนแรงครึ่งซีก หรือแผลกดทับที่มีอยู่เดิม ถ้าครอบครัวไม่มั่นใจ ลองเล่าพฤติกรรมใช้งานให้ร้านขายเครื่องมือแพทย์ฟัง เพื่อให้ผู้เชี่ยวชาญช่วยประเมินว่าวีลแชร์รุ่นไหนดีสำหรับคนชราที่บ้านคุณ

2. เลือกขนาดที่เหมาะสม

• ความกว้างเบาะนั่ง : ควรกว้างกว่าสะโพกเล็กน้อยเพื่อความสบาย แต่ไม่กว้างเกินไปจนลำตัวเอียงหรือทรงตัวลำบาก
• ความลึกเบาะนั่ง : หากเบาะลึกเกินไปอาจดันหลังเข่า ทำให้เลือดไหลเวียนไม่ดีและรู้สึกปวด แต่ถ้าเบาะที่ตื้นเกินไปจะรองรับต้นขาไม่พอ ทำให้เมื่อยเร็วและเสี่ยงลื่นไถลได้
• ความสูงที่พักเท้า : ควรปรับให้ต้นขาวางบนเบาะได้พอดี เท้าไม่ลอย ไม่กดแน่นจนเข่างอผิดมุม เพราะจะทำให้ปวดเข่าและเมื่อยสะโพกได้
• ความสูงพนักพิงและที่วางแขน : หากพนักพิงเตี้ยเกินไป ผู้สูงอายุที่ควบคุมลำตัวไม่ดีจะนั่งไม่มั่นคง เสี่ยงเกิดอุบัติเหตุ ส่วนที่วางแขนควรสูงพอดี ไม่ทำให้ไหล่ยกค้าง เพราะจะก่อให้เกิดอาการปวดคอและไหล่ตามมา

3. ตรวจสอบระบบความปลอดภัย

วีลแชร์ผู้สูงอายุที่ดีควรมีระบบความปลอดภัยอย่างครบถ้วน ป้องกันการเกิดอุบัติเหตุระหว่างใช้งาน ซึ่งระบบที่จำเป็น ได้แก่

• เบรกล็อกล้อที่ใช้งานง่ายและล็อกแล้วไม่ไหล
• ล้อกันหงาย โดยเฉพาะในรุ่นล้อใหญ่หรือกรณีที่ต้องใช้งานกับทางต่างระดับเป็นประจำ
• เข็มขัดนิรภัย ช่วยป้องกันการลื่นไถล เหมาะกับผู้สูงอายุที่ทรงตัวไม่ดี
• ที่พักเท้าแข็งแรง ปรับได้ และพับเก็บได้
• ราวจับหรือมือจับสำหรับผู้ดูแล ต้องจับถนัด ไม่ลื่น และอยู่ในตำแหน่งที่เข็นแล้วไม่ปวดหลัง

4. วัสดุแข็งแรง ทนทาน น้ำหนักพอเหมาะ

โครงสร้างคือหัวใจสำคัญของวีลแชร์ผู้สูงอายุ รุ่นที่ทำจากเหล็กมักแข็งแรงและรองรับน้ำหนักได้ดี ส่วนรุ่นที่ทำจากอะลูมิเนียมหรือโลหะผสมจะมีน้ำหนักเบา เคลื่อนย้ายง่ายกว่า ควรเลือกโดยพิจารณาจากการใช้งานจริงเป็นหลัก เช่น หากต้องยกขึ้นรถหรือพกพาบ่อย รุ่นน้ำหนักเบาจะสะดวกกว่า แต่ควรมั่นใจว่าโครงสร้างยังคงแข็งแรงและรองรับน้ำหนักได้อย่างปลอดภัย

5. พับเก็บได้ เคลื่อนย้ายสะดวก

สำหรับบ้านที่มีพื้นที่จำกัดหรือจำเป็นต้องใช้วีลแชร์นอกสถานที่บ่อย ควรเลือกวีลแชร์ที่สามารถพับเก็บได้ง่ายและมีน้ำหนักไม่มาก ยิ่งเป็นรุ่นที่ถอดที่พักเท้าและพนักวางแขนได้ จะยิ่งช่วยให้จัดเก็บในรถหรือพื้นที่แคบได้สะดวกขึ้น ทำให้การใช้งานในชีวิตประจำวันคล่องตัวมากขึ้น

6. ได้มาตรฐานเครื่องมือแพทย์ในประเทศไทย

สุดท้าย ควรเลือกวีลแชร์ผู้สูงอายุจากผู้ผลิตหรือร้านจำหน่ายที่ได้มาตรฐาน มีใบอนุญาตถูกต้อง เพื่อให้มั่นใจในคุณภาพและความปลอดภัยของสินค้า โดยควรมีฉลากสินค้า รายละเอียดรุ่น และข้อมูลผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าชัดเจน รวมถึงมีบริการหลังการขายหรืออะไหล่รองรับ เพื่อเพิ่มความอุ่นใจกรณีเกิดปัญหาระหว่างใช้งาน

วิธีดูแลวีลแชร์ให้ใช้งานปลอดภัยระยะยาว

นอกเหนือจากวิธีเลือกวีลแชร์แล้ว การดูแลวีลแชร์ผู้สูงอายุอย่างถูกวิธีก็ถือเป็นสิ่งที่ผู้ใช้งานไม่ควรมองข้าม เพราะจะช่วยยืดอายุการใช้งานและลดความเสี่ยงการเกิดอุบัติเหตุระหว่างการใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถทำได้ตามแนวทางเหล่านี้

• ตรวจระบบเบรกด้วยการล็อกล้อแล้วเข็นเบา ๆ เพื่อดูว่าล้อหยุดนิ่งหรือไม่ หากเบรกเริ่มฝืด ล็อกไม่แน่น หรือมีเสียงผิดปกติ ควรซ่อมแซมทันที
• ตรวจสอบว่ายางล้อไม่แบนหรือสึกหรอเกินไป เพราะยางที่อ่อนหรือเสียรูปจะทำให้เข็นยากและอาจทำให้วีลแชร์เอียงได้
• เช็ดทำความสะอาดโครง เบาะ และที่พักแขนเป็นประจำ เพื่อลดการสะสมของฝุ่น เชื้อโรค หรือความชื้น รวมทั้งลดกลิ่นไม่พึงประสงค์ด้วย
• ตรวจจุดยึดต่าง ๆ เช่น นอต สกรู และข้อต่อของโครงวีลแชร์เป็นระยะ หากพบว่าหลวมควรขันให้แน่นทันที
• ชาร์จแบตเตอรี่ตามคำแนะนำของผู้ผลิตกรณีเป็นวีลแชร์ไฟฟ้า หลีกเลี่ยงการปล่อยให้แบตเตอรี่หมดนานเกินไป และเก็บในที่แห้ง เพื่อป้องกันความเสียหายต่อระบบไฟฟ้า
• ให้ช่างผู้เชี่ยวชาญตรวจสภาพวีลแชร์อย่างละเอียดอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง เพื่อเช็กระบบล้อ เบรก โครงสร้าง ชิ้นส่วนสำคัญอื่น ๆ และเปลี่ยนอะไหล่ที่สึกหรอ

ควรประเมินตำแหน่งเบาะ พนักพิง และที่พักเท้าทุก 3-6 เดือน เพราะท่านั่งของผู้ใช้งานอาจเปลี่ยนไปตามสุขภาพหรือสภาพร่างกาย เพื่อลดอาการปวดหลัง ปวดสะโพก และลดความเสี่ยงต่อการเกิดแผลกดทับ

สัญญาณเตือนที่ควรเปลี่ยนหรือซ่อมวีลแชร์

เมื่อใช้งานวีลแชร์ผู้สูงอายุไปสักระยะ อุปกรณ์บางส่วนอาจเกิดการสึกหรอหรือเสื่อมสภาพตามการใช้งาน หากสังเกตสัญญาณเตือนเหล่านี้ตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้คุณเปลี่ยนหรือซ่อมได้ทันท่วงที ป้องกันเกิดเหตุไม่คาดฝันได้

• เบรกไม่อยู่ ล็อกเบรกแล้วล้อยังขยับหรือไหลได้ บ่งบอกว่าระบบเบรกเริ่มเสื่อมสภาพแล้ว
• โครงเริ่มเอียงหรือบิดงอ อาจทำให้วีลแชร์ไม่มั่นคงและเสี่ยงต่อการล้มได้
• ล้อหมุนไม่ลื่นหรือสั่นขณะเข็น เกิดจากยางสึก ลูกปืนล้อเสีย หรือแกนล้อหลวม ควรซ่อมหรือเปลี่ยนอะไหล่ทันที
• ระยะการใช้งานวีลแชร์ไฟฟ้าสั้นลงหรือกำลังลดลง แม้จะชาร์จไฟเต็มที่แล้ว มักเป็นสัญญาณว่าแบตเตอรี่เริ่มเสื่อมและถึงเวลาต้องเปลี่ยนแล้ว

เบาะที่ยุบหรือแข็งเกินไปจะกระจายน้ำหนักได้ไม่ดี เพิ่มความเสี่ยงต่อแผลกดทับ อาจพิจารณาเปลี่ยนเบาะหรือเสริมเบาะรองนั่งตามความเหมาะสม

หากคุณกำลังมองหาวีลแชร์ผู้สูงอายุที่มีมาตรฐานความปลอดภัย โครงสร้างแข็งแรง และมีบริการหลังการขายครบวงจร ควรเลือกซื้อจากร้านขายเครื่องมือแพทย์ที่เชื่อถือได้อย่าง Wannakarn Medical ร้านขายอุปกรณ์การแพทย์ที่จำหน่ายวีลแชร์หลากหลายประเภท ทั้งวีลแชร์แบบเข็น วีลแชร์ล้อใหญ่ วีลแชร์ไฟฟ้า และวีลแชร์ปรับเอน พร้อมทีมงานให้คำปรึกษาประสบการณ์สูง จัดส่งทั่วประเทศ และมีบริการหลังการขายครบถ้วน

สนใจสั่งซื้อสินค้าหรือขอคำปรึกษาเพิ่มเติม ติดต่อเราได้ที่

โทร: 02-301-0425, 064-393-6624, 085-210-9055

LINE Official Account: @WNmedical (มี @ นำหน้า)

 ข้อมูลอ้างอิง: 

1. Assistive technology. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 มีนาคม 2569 จาก https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/assistive-technology

Wheelchair provision guidelines. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 มีนาคม 2569 จาก https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/fe56c4c4-adaf-4302-b354-b0f329bac6f7/content

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวิธีเลือกและการใช้งานวีลแชร์ผู้สูงอายุ (FAQs)

Q : ผู้สูงอายุควรเริ่มใช้วีลแชร์เมื่อไร ?

A : ควรพิจารณาใช้วีลแชร์ผู้สูงอายุเมื่อการเดินเริ่มไม่มั่นคง เสี่ยงหกล้มง่าย หรือเดินระยะทางไกลไม่ได้ เพื่อช่วยลดอุบัติเหตุและทำให้เคลื่อนที่ได้ปลอดภัยมากขึ้น

Q : วีลแชร์ผู้สูงอายุราคาประมาณเท่าไร ?

A: ราคาจะแตกต่างตามประเภทและฟังก์ชัน โดยทั่วไปวีลแชร์แบบเข็นเริ่มต้นที่หลักพันบาท ส่วนวีลแชร์ไฟฟ้าอาจมีราคาหลักหมื่นบาทขึ้นไป

Q : วีลแชร์ผู้สูงอายุสามารถใช้ภายนอกบ้านได้หรือไม่ ?

A : สามารถใช้ได้ แต่ควรเลือกวีลแชร์ที่ล้อแข็งแรง มีระบบเบรกดี และเหมาะกับพื้นผิวหลากหลาย ทั้งทางเท้า พื้นถนน หรือพื้นต่างระดับ

Q : ควรทดลองนั่งวีลแชร์ก่อนซื้อหรือไม่ ?

A : แนะนำให้ทดลองนั่งก่อนเสมอ เพื่อให้มั่นใจว่าขนาดและท่านั่งเหมาะสมกับร่างกายจริง ลดความเสี่ยงการนั่งไม่สบายหรือเกิดแรงกดทับในระยะยาว